‘Organiseer de bachelor Fries in Groningen, en niet in Leeuwarden’, dat is een van de aanbevelingen in onze adviesbrief aan gedeputeerde Eke Folkerts van Provincie Fryslân. In februari 2025 legde ze een adviesvraag bij DINGtiid neer over de standplaats van de bachelor Fries van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Directe aanleiding voor de gedeputeerde hiertoe was de motie van PS, die o.a. wil laten onderzoeken of het verplaatsen van de leerstoel Fries naar Leeuwarden effect zal hebben op het aantal studenten.
De bachelor zal voor een periode van tien jaar worden gesteund door de Provincie Fryslân, het Rijk en de RUG, als straks de uitvoering conform de huidige plannen verloopt. De afspraken hierover worden vastgelegd in het convenant, dat op de planning staat om in april 2025 te worden ondertekend; voorbereidende afspraken zijn gemaakt in de BFTK 2024 -2028 (par. 2.6 ‘Afspraken in het hbo en wo’), die in april 2024 is aangegaan door Rijk en Provincie. DINGtiid is in het convenantproces door de betrokken partijen een adviserende rol toebedeeld.
Leeuwarden of Groningen?
In ons advies aan de gedeputeerde schrijven wij dat de standplaats van zo’n kwetsbare universitaire opleiding als Friese Taal & Cultuur ongetwijfeld invloed heeft op de kwaliteit en kwantiteit van de studenten. Beide zijn erg relevant voor de toekomst van de frisistiek, want uit diezelfde studenten zullen uiteindelijk ook de nieuwe PhD’s, universitaire docenten en hoogleraren voortkomen. En niemand zal ontkennen dat een sterke en zichtbare frisistiek cruciaal is voor de toekomstige positie en kracht van de Friese taal.
Wat de standplaats betreft, valt volgens DINGtiid het meeste te zeggen voor behoud van de standplaats Groningen voor de bachelor Fries. Dat geldt voor de hele opleiding; om sommige studieonderdelen toch in Leeuwarden te organiseren, zal de zichtbaarheid van de opleiding verminderen en onduidelijkheid onder studenten veroorzaken. En daarmee zal de instroom niet vergroten maar juist kleiner worden, menen wij.
Daar is de Faculteit Letteren gevestigd, waarin de afdeling Friese Taal & Cultuur al sinds een kleine eeuw is geworteld. Daar zitten dus ook de docenten en PhD’s van de belangrijkste aan de frisistiek verwante vakgebieden, zoals Germaanse talen, algemene taalkunde, letterkunde, cultuurstudies, geschiedenis, die voor de nodige academische zuurstof en uitwisseling zorgen. Maar vooral: daar zitten de studenten van die opleidingen, in groten getale. Omdat de afdeling Fries altijd al zijn studenten voor het overgrote deel heeft binnengehaald als bijvakkers – (meestal: Friese) studenten die een andere studie doen maar in de vrije of minorruimte eens willen snuffelen aan de frisistiek, en dan blijven hangen voor het volledige programma – moet de afdeling Fries daar zijn waar ook die mogelijke bijvakkers zijn.
Aanbevelingen
Samenvattend doet DINGtiid drie aanbevelingen aan Provincie Fryslân:
Lees hier de volledige adviesbrief aan Provincie Fryslân over standplaats bachelor Fries (25-02-2025)
Eerdere adviesbrief aan Provincie en Rijk over borging universitaire frisistyk (06-01-2023)