(Foto: Shutterstock)
" />
Een levende literatuur is essentieel voor de vitaliteit van de Friese taal en cultuur. Dit stellen het Rijk en de Provincie Fryslân in de Bestuursafspraak Friese Taal en Cultuur (BFTK). Ze streven daarom naar een rijk literair aanbod in de Friese taal. “De komende jaren stimuleren Rijk en Provincie via diverse regelingen, het Nederlands Letterenfonds, instellingen en projecten de ontwikkeling van nieuwe literatuur, zowel in boekvorm, in digitale als gesproken vormen, en op het breed beschikbaar maken van deze nieuwe producties in de samenleving.
De Provincie Fryslân wil het beleid op het gebied van de Friestalige literatuur graag doorontwikkelen en zo nodig de subsidieregelingen aanpassen om goed bij het veld aan te sluiten. De Provincie heeft daarom samen met het Letterenfonds op 1 juli 2025 een adviesverzoek neergelegd bij DINGtiid, het wettelijk adviesorgaan voor de Friese taal. Hierin wordt gevraagd om, op basis van gesprekken met het veld, te adviseren omtrent drie kwesties:
In onderstaande samenvatting nemen wij u in vogelvlucht mee door de aanpak van ons advies, onze belangrijkste bevindingen en oplossingsrichtingen. In de bijlage vindt u een uitgebreide beschrijving hiervan.
(In de bijlage -zie onderaan- is de volledige adviesbrief aan de Provincie en het Nederlands Letterenfonds te lezen).
Dit adviestraject wordt in twee delen opgedeeld. In deze brief gaan wij in op de eerste twee adviesvragen. Op basis van bureau- en veldonderzoek zien we dat de Provincie en het Letterenfonds veel in het werk stellen om met verschillende literaire subsidieregelingen een rijk en kwalitatief hoogwaardig literair aanbod in de Friese 14 BFTK 2024-2028, pagina 67. taal na te streven. Daarnaast wordt met boekjaarsubsidies aan Friese organisaties, projectsubsidies en incidentele subsidies een flinke impuls gegeven om het literair aanbod te vergroten en de kwaliteit daarvan te verhogen. In het veld wordt de behoefte gevoeld om de subsidieregelingen te verbreden en uit te breiden, alsmede de kwaliteit van het literair aanbod te verhogen.
Samenvattend kan als antwoord op de eerste vraag worden gesteld dat de literaire subsidieregelingen grotendeels aansluiten op de behoeften van en de ontwikkelingen in het veld; er zijn echter hiaten in de regelingen waarin met aanpassingen en aanvullingen wel kan worden voorzien. Er is behoefte aan:
Als antwoord op de tweede vraag is onze ervaring dat de regelingen in het algemeen goed op elkaar aansluiten, maar dat er wel verschillen zijn in werkwijze en in opvattingen over wat Friestalige literatuur zou moeten bewerkstelligen.
In dit advies geven we daarom een aantal concrete oplossingsrichtingen met betrekking tot het verbreden en uitbreiden van subsidieregelingen. De oplossingsrichtingen kunnen mogelijk ook bijdragen aan het creëren van meer draagvlak voor het beleid en het verhogen van het gebruik van de regelingen. We raden de Provincie en het Letterenfonds hierbij ook aan om in samenspraak en samenwerking met elkaar te bekijken hoe de bestaande regelingen voor Friestalige literaire subsidies anders zouden moeten worden ingericht ten aanzien van het onderwerp kwaliteitstoetsing en voorwaarden. Er zouden bruggen kunnen worden geslagen door:
Na de zomer begint DINGtiid met het verdiepende onderzoek en dat voltooien we in de tweede periode van het Werkprogramma 2026/2027. Uiteraard blijven we daarbij in nauw contact met zowel het Friese literaire veld als met betrokken ambtenaren, en zullen we tussentijds over onze voortgang rapporteren.
(Foto: Shutterstock)