(Foto: Shutterstock)
Door die taal te gebruiken, maakt de omroep de taal zichtbaar en relevant, en vergroot het daarmee het gevoel van culturele eigenwaarde van zijn publiek. Daarnaast dragen omroepen die uitzenden in de minderheidstaal bij aan taalbehoud, standaardisatie, het ontwikkelen van woordenschat en de adaptatie naar de digitale tijd, zonder dat het hun primaire doel is. Dat is waar voor een kleine, kwetsbare taalgemeenschap, maar zeker ook voor een grotere, gezonde taal – en bij het Fries gaat het nadrukkelijk om die laatste categorie.
Want anders dan wat in sommige recente berichten over de licentieaanvraag aan gebruiks- en beheersingscijfers circuleerde, is het Fries zeer gezond. Het grootste deel van de Friese bevolking begrijpt het Fries makkelijk of zelfs goed, en gebruikt de taal op dagelijkse basis. En het Fries is de moedertaal van het grootste deel van de inwoners van Fryslân; het is binnen Fryslân een meerderheidstaal.
Anders dan in de bovengenoemde Wet gebruik Friese taal, heeft het Fries geen specifieke positie toegekend gekregen in de Mediawet, waar u vooral mee te maken heeft. Maar toch kunnen wij ons indenken dat u in het kader van de toekenning wilt weten hoe die Friese gebruiks- en beheersingscijfers dan precies zijn. Daarvoor adviseren wij om te vertrouwen op de periodieke grootschalige taalsurvey’s van de Fryske Akademy, het belangrijkste wetenschappelijke instituut voor de Friese taal, gelieerd aan de KNAW.
Ook al realiseren wij ons, zoals gezegd, dat het Fries in de Mediawet geen specifieke plek heeft, toch willen wij er bij u op aandringen om in uw overwegingen, nu en in de toekomst, mee te nemen dat het toekennen van de licentie voor de provincie Fryslân een grote invloed heeft op de positie van de Rijkstaal Fries. Immers, een regionale omroep is van het grootste belang voor de zichtbaarheid en het gebruik van een regionale taal – niet voor niets bevat het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden, dat Nederland in 1996 voor het Fries geratificeerd heeft, meerdere bepalingen over radio en televisie (voor uw overwegingen zijn de bepalingen 11.1.a.iii, 11.1.b.ii en 11.1.c.ii misschien het meest relevant). En niet voor niets bevatten de vijfjaarlijkse Bestuursafspraken Friese Taal en Cultuur (BFTK), dat van dat Handvest het belangrijkste uitvoeringsinstrument voor Rijk en Provincie is, een vast hoofdstuk over media (Hoofdstuk 4), met daarin een stevige plek voor de regionale omroep. Zo waarborgen Provincie en Rijk samen dat de regionale omroep het Fries zo goed mogelijk steunt – een grote morele en culturele verantwoordelijkheid.
Adviesbrief aan Commissariaat voor de media – Licentietoekenning regionale zender Fryslân (02-09-2025)
" />
Via de pers heeft DINGtiid kennisgenomen van het voornemen van de organisatie ORT FRL om het Commissariaat voor de Media te verzoeken om voor de periode vanaf 2026 de licentie als regionale omroep voor de provincie Fryslân op hen over te dragen. In een adviesbrief aan het Commissariaat voor de Media schijnt DINGtiid zijn licht over de rol van het Fries voor de licentie-toekenning voor de regionale zender van Fryslân.
Een belangrijk argument dat ORT FRL gebruikt, is dat Omrop Fryslân, aan wie de licentie tot nu toe altijd verstrekt werd, met het gebruik van het Fries een zeer groot deel van de Friese bevolking niet zou bereiken.
Om het maar duidelijk te stellen: DINGtiid is neutraal wat betreft de vraag welke partij die licentie toegekend krijgt. Daarnaast realiseren wij ons dat verstaanbaarheid en doelmatigheid van de gebruikte taal factoren kunnen zijn voor het toekennen van de licentie. Maar elke regionale omroep heeft ook een belangrijke culturele verantwoordelijkheid. En voor een Friese omroep in het bijzonder geldt dat een groot deel van die culturele verantwoordelijkheid ligt op het gebied van de taal.
(Foto: Shutterstock)
Door die taal te gebruiken, maakt de omroep de taal zichtbaar en relevant, en vergroot het daarmee het gevoel van culturele eigenwaarde van zijn publiek. Daarnaast dragen omroepen die uitzenden in de minderheidstaal bij aan taalbehoud, standaardisatie, het ontwikkelen van woordenschat en de adaptatie naar de digitale tijd, zonder dat het hun primaire doel is. Dat is waar voor een kleine, kwetsbare taalgemeenschap, maar zeker ook voor een grotere, gezonde taal – en bij het Fries gaat het nadrukkelijk om die laatste categorie.
Want anders dan wat in sommige recente berichten over de licentieaanvraag aan gebruiks- en beheersingscijfers circuleerde, is het Fries zeer gezond. Het grootste deel van de Friese bevolking begrijpt het Fries makkelijk of zelfs goed, en gebruikt de taal op dagelijkse basis. En het Fries is de moedertaal van het grootste deel van de inwoners van Fryslân; het is binnen Fryslân een meerderheidstaal.
Anders dan in de bovengenoemde Wet gebruik Friese taal, heeft het Fries geen specifieke positie toegekend gekregen in de Mediawet, waar u vooral mee te maken heeft. Maar toch kunnen wij ons indenken dat u in het kader van de toekenning wilt weten hoe die Friese gebruiks- en beheersingscijfers dan precies zijn. Daarvoor adviseren wij om te vertrouwen op de periodieke grootschalige taalsurvey’s van de Fryske Akademy, het belangrijkste wetenschappelijke instituut voor de Friese taal, gelieerd aan de KNAW.
Ook al realiseren wij ons, zoals gezegd, dat het Fries in de Mediawet geen specifieke plek heeft, toch willen wij er bij u op aandringen om in uw overwegingen, nu en in de toekomst, mee te nemen dat het toekennen van de licentie voor de provincie Fryslân een grote invloed heeft op de positie van de Rijkstaal Fries. Immers, een regionale omroep is van het grootste belang voor de zichtbaarheid en het gebruik van een regionale taal – niet voor niets bevat het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden, dat Nederland in 1996 voor het Fries geratificeerd heeft, meerdere bepalingen over radio en televisie (voor uw overwegingen zijn de bepalingen 11.1.a.iii, 11.1.b.ii en 11.1.c.ii misschien het meest relevant). En niet voor niets bevatten de vijfjaarlijkse Bestuursafspraken Friese Taal en Cultuur (BFTK), dat van dat Handvest het belangrijkste uitvoeringsinstrument voor Rijk en Provincie is, een vast hoofdstuk over media (Hoofdstuk 4), met daarin een stevige plek voor de regionale omroep. Zo waarborgen Provincie en Rijk samen dat de regionale omroep het Fries zo goed mogelijk steunt – een grote morele en culturele verantwoordelijkheid.
Adviesbrief aan Commissariaat voor de media – Licentietoekenning regionale zender Fryslân (02-09-2025)